Projekt pn. „Azymut-Samodzielność”, jest innowacyjnym rozwiązaniem obejmującym wdrożenie i przetestowanie pilotażowego modelu mieszkań treningowych dla dorosłych osób w spektrum autyzmu. Wsparcie w formie pobytu w mieszkaniu wspomaganym ma służyć w zdobywaniu nowych umiejętności społecznych, rozwijaniu i wzmacnianiu kompetencji już posiadanych oraz podnoszeniu samodzielności w życiu społecznym osób ze spektrum autyzmu.

Model mieszkalnictwa wspomaganego dla osób z autyzmem opracowany został w ramach projektu partnerskiego realizowanego przez Województwo Zachodniopomorskie wraz z Partnerami: Województwem Lubuskim i Województwem Wielkopolskim.

Mieszkanie treningowe w Wielkopolsce, dedykowane dla osób ze spektrum autyzmu zostało uruchomione w Koninie.

Miasto na potrzeby realizacji projektu przeznaczyło dwa mieszkania o łącznej powierzchni 101,88 m² w nowym budynku przy ul. Erazma Pietrygi 3. Budynek wielorodzinny dedykowany jest osobom ze specjalnymi potrzebami i został przekazany Miastu przez prywatnych inwestorów: Pana Wojciecha Pluta-Plutowskiego i Panią Itę Plutowską-Witaszek.

Mieszkanie wspomagane to przede wszystkim szansa na większą samodzielność dorosłych osób w spektrum autyzmu.

Po konfrontacji z rzeczywistością mieszkania poza domem rodzinnym, można było zaobserwować trudności w wykonywaniu czynności dnia codziennego, jak ubranie pościeli, przygotowanie się do kąpieli, przygotowanie drugiego śniadania do pracy czy zaplanowania wydatków, co często nie stanowi trudności dla innych osób.

Na przestrzeni paru miesięcy od rozpoczęcia treningów zauważyć można, że uczestnicy zwiększyli swoje umiejętności w zakresie planowania. Potrafią zaplanować daną aktywność i czerpią z tego realną satysfakcję. Wykazują większą samodzielność, ale również wspierają się nawzajem w codziennych czynnościach.

Poszczególne osoby zdobywają konkretne umiejętności, z których mogą skorzystać tu i teraz. Oprócz tego uczą się kompetencji miękkich: komunikowania potrzeb, doradzania drugiej osobie, niesienia pomocy.

Zespół trenerów cechuje szerokie spektrum pasji, fascynacji i kompetencji. Dzięki temu mieszkańcy mają szansę brać udział w wielu różnorodnych i dopasowanych do ich potrzeb warsztatach, treningach i animacjach. Metody i narzędzia, którymi posługuje się zespół mieszkania wspomaganego są częścią każdego dnia i w sposób naturalny przenikają się ze sobą w codziennych aktywnościach:

  • turnusy mieszkalnictwa,
  • warsztaty kulinarne,
  • treningi ekonomiczne,
  • animacje terenowe,
  • organizowanie czasu wolnego,
  • treningi samodzielności,
  • treningi sportowe.

Turnusy mieszkalnictwa to 48 godzin spędzonych z resztą uczestników we wspólnym mieszkaniu. W jednym momencie w mieszkaniu przebywa troje mieszkańców oraz jeden trener. Każda osoba ma swój pokój, ale za każdym razem wybiera inny. Ważne, aby dana osoba nabywała umiejętności nocowania w różnych pokojach, by czuła się bezpiecznie i komfortowo.

Zdjęcie przedstawia osobę leżącą na łóżku. Ręce trzyma pod głową. Patrzy na sufit. Niebieska kolorystyka.

Podczas turnusu mają miejsce m.in. treningi ekonomiczne i kulinarne, rozwijające umiejętności społeczne i komunikacyjne. Wszyscy mieszkańcy, planują zakupy i jadłospis, gotują, piorą, sprzątają, grają w gry, prowadzą rozmowy, dzielą się swoimi doświadczeniami z życia. Biorą udział w różnego rodzaju animacjach i warsztatach, aktywnościach poza mieszkaniem. Ich kształt zależy od wspólnego ustalenia mieszkańców danego turnusu i trenera samodzielności obecnego na turnusie. Stwarzanie możliwości różnorodnych doświadczeń pozwala mieszkańcom, zapoznać się z innymi aktywnościami, z którymi często wcześniej się nie spotykali. Wspieranie mieszkańców – pełnoletnich osób, jest procesem, a zmiany nie zachodzą powoli, potrzeba czasu i odpowiednich warunków, kreatywnych trenerów, wspierających rodziców. Dzięki różnorodnym doświadczeniom, uczestnicy projektu uczą się radzić sobie z lękiem związanym z nowymi sytuacjami czy miejscami, rozwijają naturalną ciekawość, często ukrytą pod warstwą strachu i trudnych doświadczeń.

Wspólne dni spędzone w mieszkaniu wspomaganym to przede wszystkim towarzyszenie w samodzielnych decyzjach, działaniach, dylematach i oczywiście radościach oraz rozmowach na trudne tematy życiowe. Każdy dzień spędzony w mieszkaniu wspomaganym to również praca z rodzicem, który często musi dopiero nauczyć się dawać przestrzeń na samodzielność swojemu pełnoletniemu dziecku.

Mieszkanie wspomagane daje przestrzeń i szansę na aktywizacje społeczną pełnoletnich osób ze spektrum autyzmu, jednocześnie wspierając mieszkańca, gdy ten nie ma gotowości na konkretne działanie w danym momencie. Dzięki pracy trenerów samodzielności mamy możliwość wspólnie rozwiązać trudną sytuację.

– mówi Anna Leśna-Szymańska, prezeska Stowarzyszenia Gepetto, starsza trenerka samodzielności w realizowanym projekcie.

Treningi komunikacyjne przeplatają się z każdą aktywnością. Uczą tego jak rozmawiać, aby druga osoba zrozumiała; jak słuchać i jak zrozumieć, że nasz rozmówca lub rozmówczyni posiada własną perspektywę, która wymaga szacunku. Co najważniejsze: uczą jak znaleźć i wypracować wspólny kompromis – nie tylko w mieszkaniu wśród osób biorących udział w projekcie, ale na zewnątrz, w każdym środowisku.

Zdjęcie przedstawia dwie osoby stojące przy tablicy. Osoby patrzą na siebie i uśmiechają się.

Warsztaty kulinarne stanowią podstawę programu mieszkania treningowego, ponieważ uczą samodzielności i poczucia sprawczości. Podczas nauki planowania posiłków i ustalania jadłospisu, uczestnicy warsztatu konsultują swoje decyzje i potrzeby z resztą mieszkańców. Praca przy gorących potrawach i ostrych sprzętach kuchennych pokazuje, że możliwa jest bezpieczna aktywność w kuchni.

Zdjęcie przedstawia dziewczynę, która zapisuje na tablicy składniki na danie obiadowe. Na stole znajduje się mięso mielone w misce, sos pomidorowy w butelce, makaron, czosnek, ser i przyprawy.

Podczas treningu ekonomicznego mieszkańcy mają szansę zaplanować co kupić, ustalić ile pieniędzy potrzebują, aby samodzielnie dokonać zakupu i rozliczyć wydatki między sobą. Nabywają także wiedzę na temat wartości pieniędzy.

Zdjęcie przedstawia osobę siedzącą przy stole i liczącą pieniądze. Na stole znajdują się banknoty, monety oraz zeszyt, w którym osoba zapisuje obliczenia.

Animacje terenowe – wspólne wypady do kina lub na spacery to nie tylko czysta rozrywka. Wybór repertuaru, sposobu dotarcia do miejsca docelowego, zaplanowanie trasy komunikacją miejską czy proste decyzje, co ubrać na wspólną wycieczkę – to szereg rozmów, kompromisów, które należy podjąć, aby każda osoba mogła docelowo korzystać z miejsc użyteczności publicznej wraz ze swoimi przyjaciółmi.

Trenerzy samodzielności towarzyszą, współorganizują przestrzeń na samodzielność swoim mieszkańcom.

Kolaż. 9 zdjęć, na których widnieją wizerunki trenerów pracujących w mieszkaniu wspomaganym Azymut Samodzielność.

Umiejętności i kompetencje zdobywane przez mieszkańców, mają realne przełożenie na ich codzienne życie.

Zespół trenerów samodzielności projektu „Azymut Samodzielność” współpracuje również z rodzicami, którzy mają realny wpływ na utrzymanie efektów pracy treningowej swoich pełnoletnich dzieci w mieszkaniu i poza nim.

Rodzice otrzymują wsparcie, by mogli taką przestrzeń stworzyć. Cała Azymutowa Rodzina ma możliwość komunikacji w ramach założonej grupy na Messengerze. Stworzenie internetowego okienka do rozmów to możliwość wspólnego przeżywania codziennych spraw. W grupie tej mieszkańcy dzielą się zdjęciami i filmikami z codziennych prac domowych, łącznie z cudownymi wypiekami, które są inspiracją dla pozostałych członków grupy.

W prowadzeniu mieszkania dodatkowym wsparciem będą specjaliści z zakresu dietetyki, seksuologii i psychologii, logopedii i innych dziedzin dopasowanych do zdiagnozowanych potrzeb.

Artykuł napisany na podstawie rozmowy ze starszą trenerką mieszkania wspomaganego w Koninie „Azymut Samodzielność” – Anną Leśną-Szymańską.

Więcej informacji o mieszkaniu wspomaganym „Azymut Samodzielność” znajduje się TUTAJ